Απόστολος Τζιτζικώστας: Η Ελλάδα και ο Πειραιάς είναι η «Silicon Valley» της παγκόσμιας ναυτιλίας

έναν κλάδο που διαμόρφωσε τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής μας,

έναν κλάδο στον οποίο η Ελλάδα ηγείται διεθνώς.

Ταυτόχρονα όμως,

πρέπει εδώ να μιλήσουμε και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ναυτιλία,

οι οποίες είναι και πολλές και μεγάλες και σύνθετες,

καθώς ο κόσμος στον οποίο ζούμε,

γίνεται κάθε ημέρα πιο αβέβαιος για το ελεύθερο εμπόριο και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Θα ήθελα λοιπόν να ξεκινήσω από την κρίση στη Μέση Ανατολή,

και κυρίως από τους ανθρώπους που βρίσκονται εγκλωβισμένοι μέσα σε αυτή την κρίση,

τους ναυτικούς μας.

Ο πόλεμος εισέρχεται πλέον στον τέταρτο μήνα,

υπάρχει ένας πραγματικός κίνδυνος:

να θεωρήσουμε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ως μια νέα κανονικότητα.

Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν είναι κανονικότητα.

Είναι βαθιά προβληματικό,

και είναι επικίνδυνο.

Δεκάδες χιλιάδες ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο.

Άνθρωποι που δεν πήγαν εκεί ως στο πλαίσιο μιας στρατιωτικής αποστολής,

αλλά πήγαν εκεί για να κάνουν τη δουλειά τους.

Τη δουλειά από την οποία εξαρτάται η παγκόσμια οικονομία.

Και σήμερα βρίσκονται αντιμέτωποι

με επιθέσεις,

με συντρίμμια,

με απομόνωση και αβεβαιότητα,

με την αγωνία των οικογενειών τους,

που βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Το έχω πει λοιπόν και θα το επαναλάβω:

Η ασφάλεια των ναυτικών πρέπει να είναι και είναι,

η απόλυτη προτεραιότητά μας.

Για αυτό θέλω και από την πλευρά μου,

να ενώσω τη φωνή μου

με τη φωνή και το μήνυμα του Γενικού Γραμματέα του IMO Arsenio Dominguez,

πιστεύοντας ότι απαιτείται ακόμη εντονότερη κινητοποίηση και διάλογος

με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη,

και ιδιαίτερα με το Ιράν.

Γιατί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν είναι απλώς επιχειρησιακό ζήτημα.

Είναι θεμελιώδης αρχή του διεθνούς δικαίου.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του κόσμου.

Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε περιορισμούς,

πληρωμές διέλευσης,

de facto διόδια,

ή πρακτικές εξαναγκασμού σε διεθνή ύδατα.

Και πιστέψτε με,

Κατανοώ πλήρως την πίεση που δέχεται ο κλάδος.

Κατανοώ και την ανάγκη και την αγωνία που βιώνει να προσαρμοστεί.

Όμως αν υποχωρήσουμε σήμερα,

αυτό θα δημιουργήσει ένα επικίνδυνο προηγούμενο,

θέτοντας τελικά σε κίνδυνο,

τις αρχές την ναυσιπλοΐας που υποδομήθηκαν επί δεκαετίες.

Για αυτό οφείλουμε να αντιταχθούμε στην προσπάθεια του Ιράν

να ασκήσει έλεγχο σε μια φυσική διεθνή θαλάσσια οδό.

Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας σημαίνει ασφαλή και απρόσκοπτη διέλευση,

χωρίς καταναγκασμούς,

χωρίς διακρίσεις,

ανεξάρτητα από τη σημαία που φέρει κάθε πλοίο.

Και η σημασία της είναι τεράστια.

Η ναυτιλία μεταφέρει το 76% των εισαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το 73% των εξαγωγών της.

Ακόμη και εντός Ευρώπης, καλύπτει σχεδόν το ένα τρίτο των εμπορευματικών μεταφορών.

Μόνο η αξία των θαλάσσιων εισαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αγγίζει τα 1,3 τρισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Η Ευρώπη διαθέτει πάνω από 300 ναυπηγεία και 28.000 κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού.

Οι αριθμοί αυτοί αποδεικνύουν κάτι ξεκάθαρο:

χωρίς πλοία, χωρίς λιμάνια,

δεν υπάρχει ανταγωνιστική Ευρώπη.

Για αυτό άλλωστε και πριν ξεσπάσει η Κρίση στη Μέση Ανατολή,

παρουσίασα τις δύο νέες κομβικές στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

την Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Στρατηγική για τη Ναυτιλία

και τη Στρατηγική για τα Ευρωπαϊκά Λιμάνια.

Γιατί μπροστά μας, κυρίες και κύριοι,

έχουμε μία μοναδική ευκαιρία:

να διασφαλίσουμε ότι η Ευρώπη δεν θα ακολουθήσει απλώς τις παγκόσμιες εξελίξεις,

αλλά θα τις καθοδηγήσει.

Οι στόχοι μας είναι ξεκάθαροι:

Να διατηρήσουμε την ηγετική μας θέση.

Να ενισχύσουμε τον στόλο μας.

Να αυξήσουμε την ανταγωνιστικότητά μας.

Να μετατρέψουμε τα λιμάνια σε κόμβους ενέργειας, καινοτομίας και ασφάλειας.

Μέσα λοιπόν, από τις στρατηγικές που παρουσίασα,

και ειδικά ως απάντηση στον παγκόσμιο ανταγωνισμό,

αναγνωρίζουμε και επαναβεβαιώνουμε τη κομβική σημασία που έχουν,

τα εθνικά πλαίσια στήριξης των Κρατών-Μελών,

όπως το σύστημα φόρου χωρητικότητας, το tonnage tax,

ως βασικό εργαλείο για τη διατήρηση ελκυστικών εθνικών και άρα ευρωπαϊκών νηολογίων.

Ταυτόχρονα, μειώνουμε τη γραφειοκρατία και τις διαδικασίες για τους πλοιοκτήτες,

και απλοποιούμε τις απαιτήσεις αναφοράς τους ETS και του FuelEU Maritime.

Γιατί ανταγωνιστικότητα σημαίνει και λιγότερα περιττά βάρη.

Την ίδια στιγμή,

τα Κράτη – Μέλη πρέπει επίσης να προωθήσουν ρεαλιστικά μέτρα

και να καταστήσουν πιο αποτελεσματικές τις εθνικές διοικητικές διαδικασίες.

Παράλληλα, επενδύουμε στην ανάπτυξη προτύπων ασφάλειας στον IMO,

για εναλλακτικά καύσιμα,

για την πυρηνική ενέργεια,

και για την αυτοματοποίηση,

πεδία στα οποία η Ευρώπη,

και ιδιαίτερα ο ελληνόκτητος στόλος,

είναι ή μπορούν να πρωταγωνιστήσουν.

Και εδώ θέλω να το υπογραμμίσω:

Η συνεχιζόμενη χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση,

αποδεικνύει την ισχυρή και αταλάντευτη δέσμευσή μας,

ως προς τους στόχους μας.

Και καθώς η συζήτηση πλέον στρέφεται στην επόμενη προγραμματική περίοδο,

στον επόμενο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

μπορώ να πω ότι αναμένω,

πως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας,

θα αποτελέσει βασικό πυλώνα στήριξης του ναυτιλιακού τομέα.

Γνωρίζω επίσης, ότι συνολικά η ενεργειακή μετάβαση συνεπάγεται κόστος.

Και εδώ θέλω να είμαι σαφής:

οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν θα πληρώσουν δύο φορές,

και στην Ευρώπη και στον IMO.

Και θεωρώ αυτονόητο

ότι τα έσοδα που προέρχονται από τη ναυτιλία μέσω του ETS

πρέπει να επιστρέψουν στον κλάδο,

για να χρηματοδοτήσουν:

καθαρά καύσιμα,

νέα συστήματα πρόωσης,

τεχνολογίες του μέλλοντος.

Γνωρίζω επίσης, πολύ καλά ότι οι ευρωπαϊκές ναυτιλιακές εταιρείες

στρέφονται όλο και περισσότερο για χρηματοδότηση,

σε τράπεζες και φορείς χρηματοδοτικής μίσθωσης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Και εδώ πρέπει να γίνουμε πιο στρατηγικοί.

Διότι εάν η ιδιοκτησία πλοίων που αποκτώνται μέσω leasing παραμένει εκτός Ευρώπης

και ταυτόχρονα συνδέεται με απαιτήσεις εγχώριου περιεχομένου για την κατασκευή τους,

τότε δημιουργείται ένας νέος στρατηγικός κίνδυνος για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ναυτιλία είναι οικονομική ισχύς.

Αλλά είναι και στρατηγική ισχύς.

Και η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει τον έλεγχο κρίσιμων αλυσίδων αξίας, χρηματοδότησης και επενδύσεων.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι ένα σταθερό, συνεπές και προβλέψιμο ρυθμιστικό περιβάλλον

θα ενισχύσει τη χρηματοδότηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης

και θα ενθαρρύνει περισσότερες επενδύσεις στη ναυτιλία.

Η αναθεώρηση των κριτηρίων της ευρωπαϊκής Ταξινομίας Βιώσιμης Χρηματοδότησης

θα συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση.

Το ίδιο και οι προσπάθειές μας στις κεφαλαιαγορές,

για την άρση των εμποδίων,

την ενίσχυση των θεσμικών επενδύσεων

και τη διευκόλυνση των διασυνοριακών κεφαλαίων.

Και βεβαίως, ένας ισχυρός ναυτιλιακός τομέας χρειάζεται ισχυρά λιμάνια.

Σήμερα τα λιμάνια δεν είναι απλώς πύλες εμπορίου.

Είναι βιομηχανικά οικοσυστήματα.

Είναι ενεργειακοί κόμβοι.

Είναι κέντρα καινοτομίας.

Είναι στρατηγικές υποδομές.

Για αυτό η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Λιμάνια που παρουσίασα στις αρχές του έτους,

θέτει ως βασικό στόχο τη στήριξη των λιμένων στην ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας,

μέσω υποδομών εναλλακτικών καυσίμων,

μέσω ηλεκτροδότησης από την ξηρά,

μέσα από ισχυρότερες ενεργειακές διασυνδέσεις.

αλλά και μέσα από επενδύσεις

στην αποδοτικότητα,

στην ψηφιοποίηση,

στην ανθεκτικότητα,

και στην ασφάλεια.

Ασφάλεια τόσο φυσική όσο και κυβερνοασφάλεια.

χρειαζόμαστε ένα ισχυρό ευρωπαϊκό λιμενικό δίκτυο.

Ένα δίκτυο με επαρκή εφεδρικότητα.

Ικανό να απορροφά κραδασμούς,

να αντέχει στις κρίσεις

και να παραμένει λειτουργικό απέναντι σε απειλές και διαταραχές.

Κλείνοντας κυρίες και κύριοι,

επιτρέψτε μου να πω δυο λόγια για τον IMO και τις παγκόσμιες προσπάθειες περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Η πλειονότητα των Κρατών-Μελών του IMO

παραμένει προσηλωμένη στην εφαρμογή των στόχων της Στρατηγικής του IMO για τα Αέρια του Θερμοκηπίου του 2023

καθώς και στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων βάσει του Πλαισίου Net Zero.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει πλέον νέα διαπραγματευτική εντολή,

που επιδιώκει ρεαλιστικές λύσεις οι οποίες θα οδηγήσουν σε συναίνεση.

Αυτό αποτυπώθηκε και στην ευρεία συμφωνία που επιτεύχθηκε κατά την τελευταία συνεδρίαση του IMO,

όταν αποφασίστηκε η συνέχιση των συζητήσεων.

Στόχος είναι να διαμορφωθεί ευρύτερη συναίνεση και να συμφωνηθούν παγκόσμια μέτρα.

Η απανθρακοποίηση αποτελεί παγκόσμια πρόκληση και παγκόσμια ευθύνη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει αυτή τη διαδικασία.

Όμως ας είμαστε ρεαλιστές:

μόνο η ρύθμιση δεν αρκεί για να πετύχει αυτή η μετάβαση.

Η επιτυχία απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ

λιμανιών, πλοιοκτητών, προμηθευτών καυσίμων, βιομηχανίας καικρατικού τομέα.

Πρέπει πρώτα να ευθυγραμμίσουμε το όραμά μας και στη συνέχεια τις υποδομές, τις επενδύσεις και τη ζήτηση.

Κυρίες και κύριοι,

Η ναυτιλία υπήρξε πάντοτε κάτι περισσότερο από οικονομική δραστηριότητα.

Ήταν πάντοτε δύναμη σύνδεσης.

Δύναμη σταθερότητας.

Δύναμη προόδου.

Και τα Ποσειδώνια είναι ο θεσμός,

που η παγκόσμια ναυτιλία σκέφτεται, σχεδιάζει και αποφασίζει.

Και φέτος, σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία,

αυτή η αποστολή είναι πιο σημαντική από ποτέ.

Είμαι λοιπόν βέβαιος, ότι από εδώ,

από την Ελλάδα και τα Ποσειδώνια 2026,

μπορούμε να στείλουμε ένα ισχυρό μήνυμα:

ότι η ευρωπαϊκή και η ελληνική ναυτιλία δεν φοβούνται το μέλλον,

άλλα είναι έτοιμες να το διαμορφώσουν.

Σας ευχαριστώ».

Διαβάστε επίσης:

Τα Ποσειδώνια 2026 άνοιξαν τις πύλες τους στη σκιά των κλειστών Στενών του Ορμούζ

Μελίνα Τραυλού: Η ναυτιλία είναι η «αόρατη εγγυήτρια δύναμη της ευημερίας των λαών»

Αρσένιο Ντομίνγκεζ για Ορμούζ: Η βαθύτερη ανησυχία μου παραμένει για τους ναυτικούς και τα πλοία που έχουν αποκλειστεί